Rouwen is ook: je kwetsbaarheid tonen

kwetsbaarheid tonen

De meesten van ons hebben van nature de neiging om emoties in te slikken. Rouwen is echter niet je emoties inslikken, maar juist je kwetsbaarheid tonen.

Blij ei of je eerlijke, kwetsbare, zelf?

Sinds de opkomst van Social Media delen we veel meer van ons leven met elkaar dan ooit te voren. Maar wees eens eerlijk. Delen we wel echt ons leven? Of vullen we onze tijdlijn vooral met gelukkige etentjes, fantastische uitjes, heerlijke vakanties en geweldige festivals of concerten? En laten we daarmee eigenlijk niet alleen maar een hele blije, gelukkige façade zien?

En hoe is dat in het “echte” leven? In contacten met vrienden en familie? Beantwoorden we dan niet ook de vraag hoe het met ons gaat standaard met “goed”? Terwijl we eigenlijk, als we eerlijk zouden zijn, een heel ander antwoord zouden willen geven?

Kwetsbaar durven zijn getuigt van kracht

Uit angst voor (ver)oordelen of onbegrip is het voor veel mensen lastig om hun kwetsbaarheden te tonen. Maar dat is niet de enige reden. We weten immers zelf ook hoe lastig we het vinden om goed op kwetsbaarheden van anderen te reageren. Hoe vaak hebben we zelf onze ogen voor het verdriet van anderen gesloten omdat het ons te veel raakte? Is het niet zo dat onze eigen kwetsbaarheid, en de kwetsbaarheid van anderen, te confronterend voelt?

Laten we proberen om het vanaf nu anders te doen. Onze kwetsbaarheid maakt ons immers uniek. En openheid over onze emoties en ons verdriet zorgt er juist voor dat de mensen om ons heen ons beter gaan begrijpen.

En nee, je hoeft echt niet ineens je hele hebben en houwen op Facebook te zetten en je hoeft ook je tijdlijn niet te vullen met alleen maar kommer en kwel. Begin klein, met de mensen die dichtbij je staan. Vertel wat je voelt, vertel over je verdriet, praat over je gemis. En vraag de ander om simpelweg te luisteren, zonder onderbrekingen, zonder oordeel en zonder advies. Omdat jij op dit moment dat luisterende oor nodig hebt, omdat het jou helpt op jouw weg door jouw land van rouw.

Rouwen is ook je kwetsbaarheid tonen. En tegelijkertijd getuigt het tonen van je kwetsbaarheid van heel veel kracht en een grote dosis moed. Vind je hierbij houvast in inspirerende quotes en citaten over rouw en verlies? Kijk dan ook eens bij de verliescoach op Pinterest.

Laat je me een keer weten hoe het tonen van je kwetsbaarheid jou geholpen heeft op jouw reis door jouw land van rouw?

De kracht van herinneringen

de kracht van herinneringen bij rouw

De kracht van herinneringen bij rouw en verlies is van onschatbare waarde. Als we rouwen om een (recent) verlies gaan onze herinneringen meestal met pijn en verdriet gepaard. We voelen het gemis dan vaak dubbel zo hard. In onze herinneringen liggen echter ook onze momenten van geluk uit het verleden vast. Daarom zijn herinneringen van grote waarde om het gemis van nu uiteindelijk een plekje in onze toekomst te kunnen geven.

“Herinneringen: een onzichtbaar landschap vol kraters van verdriet en toppen van geluk.”

Ons brein heeft de neiging om positieve emoties als een dauwdruppel van ons af te schudden. Je bent het fijne gevoel van die mooie zomermiddag met je vriendin op een terras vaak voor je thuis bent al weer kwijt. Negatieve emoties als pijn, verdriet en teleurstelling blijven daarentegen veel langer in onze gedachten hangen. Gelukkig kunnen we onszelf leren om fijne, blije momenten langer vast te houden. Emoties die je aandacht geeft, zullen door deze aandacht namelijk groeien en bloeien.

Alledaagse blije momenten worden opgeslagen in ons kortetermijngeheugen. En als je deze momenten niet bewust (her)beleefd, worden ze bijna linea recta weer uit ons geheugen gewist. Als je daarentegen de moeite neemt om je aandacht 10 seconden (of meer) te focussen op de fijne ervaring, sla je de herinnering hieraan op in je langetermijngeheugen.

Door de mooie momenten bewust in je gedachten te herhalen, herbeleef je niet alleen de fijne herinneringen. Maar je ervaart ook opnieuw de positieve emoties van toen. Positieve emoties die een tegenwicht vormen voor het verdriet van nu. Dat tekent de kracht van herinneringen bij rouw.

Oefening: herhaal mooie momenten

Neem op een voor jou goed moment, wanneer je rustig zit en je niet gestoord zult worden, de tijd om door het fotoalbum in je hoofd te bladeren. Stop bij de momenten die je blij maken. Herbeleef bijvoorbeeld jullie eerste date, jullie eerste etentje, jullie eerste vakantie samen. Denk terug aan die ene camping in Frankrijk. Of die b&b in Italië. Herbeleef kortom de vele gelukkige momenten in je leven en doe dit met al je zintuigen. Proef in gedachten opnieuw dat ene ijsje, ruik de geur van de mimosa, of voel de warmte van de zon. Focus met al je aandacht. Probeer ook de kleinste details opnieuw te ervaren. Koester de positieve emoties die bij je opkomen. En voel de kracht van je herinneringen.

Zelf heb ik met deze oefening 3 herinneringen uit mijn geheugen opgehaald en bewust herbeleefd. De eerste herinnering was aan onze vakantie met de tent in Bonnieux in Frankrijk. In de 2e herinnering stonden we opnieuw vooraan bij de 360 tour van U2 in Parijs. En ik zag ons in de 3e herinnering dansen in de blubber bij de Red Hot Chili Peppers op Rock Werchter. Allemaal blije herinneringen aan ons leven vóór NAH (Niet Aangeboren Hersenletsel). Welke mooie herinneringen heb jij opnieuw beleefd?

Mantelzorger in rouw

mantelzorger in rouw

Mantelzorg, rouw en verlies

Mantelzorger. Soms word je het geleidelijk, soms ben je het ineens van de één op de andere minuut. Je bent het soms maar even, maar soms ook voor het leven. Soms een paar uurtjes per week, soms 24 uur per dag. Bijna niemand heeft er voor geleerd. En bijna iedereen ervaart hoe zwaar mantelzorg kan zijn. En met hoeveel emoties van verdriet, rouw en verlies het gepaard kan gaan.

Emoties waar de buitenwereld bovendien vaak geen weet van heeft, omdat ze meestal gekoppeld worden aan overlijden, aan doodgaan. We verkijken ons er daarom heel makkelijk op dat er nog veel meer vormen van rouw en verlies ervaren kunnen worden.

Ontkenning van rouw

Veel mantelzorgers ervaren een diffuus verlies, soms ook wel “levend verlies” genoemd. Je partner, je ouder of je kind is er nog wel, maar tegelijkertijd ook weer niet. Je hebt verdriet om het verlies dat dagelijks, als een steeds opnieuw opengaande wond, aanwezig is in je leven. Rouwen om iemand die er nog is, is een pijnlijk en eenzaam proces dat door de buitenwereld niet altijd gezien of begrepen wordt.

Vaak stoppen mantelzorgers hun emoties, angsten, zorgen, rouw en verdriet diep weg. Als partner en mantelzorger van een echtgenoot met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) ontkende ook ik lang mijn rouw. Mijn echtgenoot was er immers nog. En onze relatie bleek sterk genoeg om deze storm te trotseren. We durfden zelfs het roer om te gooien en onze langgekoesterde droom achterna te gaan. Maar ons pad kende ook hobbels, steile kliffen en diepe dalen. Mijn emoties gierden soms alle kanten op. Er een label aan geven, deed ik echter niet. Tot ik me tijdens mijn opleiding tot rouw- en verliescoach realiseerde dat rouwen niets anders is dan een werkwoord om verlies en verdrietervaringen mee te beschrijven. En die had ik genoeg.

Dagelijkse rouw van de mantelzorger

Iedere dag voel ik het gemis van wat was. Tegelijkertijd ben ik dolblij en zielsgelukkig dat mijn echtgenoot er nog is. Ik rouw in stilte met hem mee om de zichtbare en onzichtbare gevolgen van zijn herseninfarct. En diep van binnen huil ik omdat NAH sinds die ene zaterdag in december 2016 een niet meer weg te denken onderdeel is van ons leven. Het verdriet hierover draag ik dagelijks met mij mee. Soms diep weggestopt, maar soms ineens ook heel dicht aan de oppervlakte. Zo gaat het ook met mijn rouw. De ene dag voor de hele wereld zichtbaar, de andere dag zelfs voor mij nauwelijks voelbaar. Dit is de in een eerdere blog beschreven slingerbeweging tussen stilstaan bij het verdriet en doorgaan met leven ten voeten uit.

Het verlies kent vele gedaanten

Net zoals “de” mantelzorger niet bestaat en hij of zij vele gezichten heeft, komt ook het verlies en de rouw van de mantelzorger in veel gedaanten voor. Een mantelzorger kan bijvoorbeeld rouwen om het verlies van de relatie die veranderd en soms niet meer gelijkwaardig is. Om het verloren toekomstperspectief, om plannen en dromen waar abrupt een streep door is gezet. Of om de partner die niet meer thuis kan wonen of die zo veranderd is. Ook een veranderde financiële situatie, het verlies van vrienden, het kleiner worden van het sociale netwerk, en het kleiner worden van de eigen wereld kunnen de oorzaak zijn van rouw en verdriet.

Steun en begrip

Het zou de mantelzorger helpen als er in zijn of haar sociale omgeving steun en begrip is voor het continue rouwproces. Als er een luisterend oor geboden wordt. En de mantelzorger die daar behoefte aan heeft keer op keer zijn of haar verhaal mag doen. Andere mantelzorgers kunnen meer behoefte hebben aan ‘respijtzorg’. Aan iemand die op vaste tijdstippen, bijvoorbeeld 1x per week of 1x per maand even de mantelzorgtaken overneemt, zodat de mantelzorger tijd voor zichzelf krijgt. Tijd om te sporten, om met een vriendin te gaan lunchen, naar de sauna te gaan, of om ongestoord weg te duiken in een mooi boek. En weer andere mantelzorgers zijn vooral geholpen met praktische hulp, kleine of grote klussen in huis of tuin, hulp bij de administratie, hulp bij zware boodschappen, een keertje koken. Zelf had – en heb – ik vooral behoefte aan een luisterend oor en aan sporten. Dat laatste doen mijn echtgenoot en ik nog steeds een paar keer per week gezellig samen.

Tot slot

Ben je mantelzorger en herken je je in dit blog? Vraag je omgeving dan eens wat vaker om hulp. Je zult zien dat ze je graag komen helpen. Ken je een mantelzorger? Probeer het dan eens. Praat met hem of haar. Vraag hoe het echt met hem of haar gaat. En bied vooral je hulp aan.

Loop je als mantelzorger vast in je verdriet en in je rouw? Zoek dan professionele hulp. Of vraag hier je gratis online sessie ‘leren rouwen’ van 30 minuten aan.

Moeizame wegen naar mooie bestemmingen

moeizame wegen leiden vaak naar mooie bestemmingen

Er bestaat geen wegenkaart of tomtom waar je de route voor jouw rouw en verlies op uit kunt stippelen. Je zult zelf je eigen pad moeten vinden en zult onderweg steile kliffen en diepe dalen moeten trotseren.

Op een dag zal je echter ontdekken dat je ook langs mooie uitzichtpunten komt. Beetje voor beetje zal je hier steeds meer van kunnen gaan genieten. En stapje voor stapje zal je steeds meer stil kunnen staan bij al het moois dat er ook nog in je leven is.

Uiteindelijk brengt je pad je naar een nieuwe bestemming in je leven. Van te voren weet je niet hoe lang je op deze bestemming zult blijven. Maar dat geeft niet, Het enige wat telt is immers dat je NU op die bestemming bent.

Wat morgen is of komt, waar je dan bent of wat je dan doet, dat zie je morgen wel. Daar hoef je je nu nog geen zorgen om te maken. Je hebt tijdens jouw reis door jouw rouw en verdriet immers een belangrijke les geleerd: het leven is niet maakbaar. Het leven komt zoals het komt. Leef nu, niet morgen.

Het zal heus niet ineens vanzelf gaan. Jouw pad zal je nog regelmatig een “bumpy ride” vol rouw en verlies opleveren. Je zult soms wankelen en de tranen zullen je nog regelmatig hoog zitten. Maar ook dat geeft niet. Ook dat hoort bij de bestemming waar je NU – of op dat moment – bent.

En vergeet nooit: het is jouw pad, jouw route, jij bent zelf de wegenkaart, jij bent je eigen tomtom.