Waarom rouwen mag

Waarom rouwen mag

Ik hoor en lees vaak dat mensen denken dat rouwen niet mag. Men denkt al snel dat rouw maar een beperkte houdbaarheidsduur heeft en dat we gevoelens van verlies en gemis zo snel mogelijk achter ons moeten laten om verder te kunnen gaan met ons leven. Een andere veelgehoorde gedachte is dat mindfulness in rouwtherapie helpt om gevoelens van gemis en verdriet om te zetten in blijdschap en vreugde.

Beide gedachten zijn niet juist.

Rouwen mag

Rouwen mag. Rouw hoort immers bij het leven, net zoals ook eten, drinken, liefde en geluk bij het leven horen. Rouwen is niet voor niets een werkwoord en een rouwproces vraagt simpelweg om tijd. En ook als je op een gegeven moment de draad van het leven op jouw manier weer hebt opgepakt, zal je merken dat het verlies en gevoelens van rouw daar deel van uit zullen blijven maken. Soms sterk en krachtig, op andere momenten meer subtiel en op de achtergrond aanwezig.

Mindfulness in rouwtherapie


Mindfulness is geen wondermiddel voor een zorgeloos en gelukkig bestaan. De kern van mindfulness in mijn rouwtherapie is dat je leert accepteren dat je hersenen zowel positieve als negatieve gedachten aanmaken. Daarmee leer je accepteren dat ook rouw en gevoelens van gemis en verdriet bij jou horen en dat het geen zin heeft om er tegen te vechten. Wel leer je om je niet willoos in je verdriet mee te laten voeren.
Als je een herinnering aan “vroeger” (van voor het verlies) in je op voelt komen, dan kan je verdrinken in een stroom van gedachten, verdriet en emoties. Door op zo’n moment bewust je aandacht te focussen op gewone dagelijkse klusjes of bezigheden, kun je voorkomen dat je meegesleurd wordt in je verdriet.

Rouwbegeleiding door de verliescoach


Als je een rouwbegeleidingstraject bij mij doet, dan ga ik je helpen om je aandacht te focussen. Ik ga je niet overvoeren met mindfulness, maar maak een duidelijke opbouw die bij jou past. Ik help je om geduldig te zijn met jezelf en te vertrouwen op jouw kracht, op jouw proces. Je leert om te rouwen met geduld en het proces niet af te raffelen. Het hoeft niet snel. In tegendeel. Snel ontneemt je de kans om dat wat je doet en voelt echt te ervaren.


Tot slot: mijn advies van deze week? Vertel iedere dag een keer tegen jezelf dat rouwen mag. En dat je daar de tijd voor mag nemen die jij nodig hebt.


Wil je meer weten over mijn aanpak? Vraag dan een gratis online sessie “leren rouwen” aan. Of bestel mijn e-book “rouwen kun je leren”. Vergeet ook niet om de verliescoach ook op Facebook te volgen. Daar vind je namelijk iedere week de vaste rubriek “Mindul Maandag” vol met tips, adviezen en korte oefeningen.

Geen spijt bij rouw

heb geen spijt bij rouw

Heb geen spijt bij rouw en na verlies

Spijt, berouw, schuldgevoelens. We zien ze in ons leven allemaal in vele vormen en maten voorbij komen. Ook als we rouwen om ons verlies en om ons gemis kunnen we gevoelens van spijt ervaren. Op die momenten is spijt waarschijnlijk zelfs één van de moeilijkste emoties ooit.

Spijt

Het is goed om je te realiseren dat spijt en schuldgevoelens normaal zijn. Zij horen bij het leven, dus ook bij rouw, en zorgen er normaal gesproken voor dat je leert van je fouten.

Het lastige bij spijt en schuldgevoelens bij rouw is echter dat alleen degene die is overleden deze gevoelens bij je weg had kunnen nemen. Juist doordat dat niet meer kan, wordt spijt bij rouw heel makkelijk steeds groter en groter. Hoe meer je er over na blijft denken, hoe vaker je denkt “had ik maar” of “kon ik de tijd maar terugdraaien” of “kon ik dat en dat maar over doen” hoe groter je schuldgevoelens zullen worden.

Wat je op dat moment eigenlijk doet, is met de ogen en de kennis van nu kijken naar jezelf in het verleden. En is dat wel zo fair? Ben je dan eigenlijk niet veel te streng voor jezelf? Heb je tussen toen en nu niet heel veel kennis vergaard? Wijsheid opgedaan? Levenservaring gekregen? Van je fouten geleerd?

Mildheid

Klinkt het dan niet veel logischer om met een beetje mildheid naar jezelf in het verleden te kijken? En jezelf te realiseren dat je toen nog bepaalde zaken moest leren of moest ervaren? Dat je op dat moment gewoon nog niet beter wist? Dat je met vallen en opstaan over jouw levenspad loopt, en dat je altijd met de beste intenties dingen doet en dingen deed? Als je er zo naar kunt leren kijken, dan is er geen reden om met terugwerkende kracht spijt te hebben. Wees mild voor jezelf, nu, vandaag, morgen en gisteren. En heb geen spijt van dingen uit het verleden die je in het nu niet meer kunt veranderen.

Merk je dat het lastig is om met mildheid naar het verleden te kijken en zonder spijt te accepteren dat bepaalde dingen nou eenmaal zo gelopen zijn? Praat er dan met anderen over. Bespreek het met een rouw- en verliescoach. Lees mijn e-book of vraag bij mij je gratis sessie ‘rouwen kun je leren aan’.

De kracht van herinneringen

de kracht van herinneringen bij rouw

De kracht van herinneringen bij rouw en verlies is van onschatbare waarde. Als we rouwen om een (recent) verlies gaan onze herinneringen meestal met pijn en verdriet gepaard. We voelen het gemis dan vaak dubbel zo hard. In onze herinneringen liggen echter ook onze momenten van geluk uit het verleden vast. Daarom zijn herinneringen van grote waarde om het gemis van nu uiteindelijk een plekje in onze toekomst te kunnen geven.

“Herinneringen: een onzichtbaar landschap vol kraters van verdriet en toppen van geluk.”

Ons brein heeft de neiging om positieve emoties als een dauwdruppel van ons af te schudden. Je bent het fijne gevoel van die mooie zomermiddag met je vriendin op een terras vaak voor je thuis bent al weer kwijt. Negatieve emoties als pijn, verdriet en teleurstelling blijven daarentegen veel langer in onze gedachten hangen. Gelukkig kunnen we onszelf leren om fijne, blije momenten langer vast te houden. Emoties die je aandacht geeft, zullen door deze aandacht namelijk groeien en bloeien.

Alledaagse blije momenten worden opgeslagen in ons kortetermijngeheugen. En als je deze momenten niet bewust (her)beleefd, worden ze bijna linea recta weer uit ons geheugen gewist. Als je daarentegen de moeite neemt om je aandacht 10 seconden (of meer) te focussen op de fijne ervaring, sla je de herinnering hieraan op in je langetermijngeheugen.

Door de mooie momenten bewust in je gedachten te herhalen, herbeleef je niet alleen de fijne herinneringen. Maar je ervaart ook opnieuw de positieve emoties van toen. Positieve emoties die een tegenwicht vormen voor het verdriet van nu. Dat tekent de kracht van herinneringen bij rouw.

Oefening: herhaal mooie momenten

Neem op een voor jou goed moment, wanneer je rustig zit en je niet gestoord zult worden, de tijd om door het fotoalbum in je hoofd te bladeren. Stop bij de momenten die je blij maken. Herbeleef bijvoorbeeld jullie eerste date, jullie eerste etentje, jullie eerste vakantie samen. Denk terug aan die ene camping in Frankrijk. Of die b&b in Italië. Herbeleef kortom de vele gelukkige momenten in je leven en doe dit met al je zintuigen. Proef in gedachten opnieuw dat ene ijsje, ruik de geur van de mimosa, of voel de warmte van de zon. Focus met al je aandacht. Probeer ook de kleinste details opnieuw te ervaren. Koester de positieve emoties die bij je opkomen. En voel de kracht van je herinneringen.

Zelf heb ik met deze oefening 3 herinneringen uit mijn geheugen opgehaald en bewust herbeleefd. De eerste herinnering was aan onze vakantie met de tent in Bonnieux in Frankrijk. In de 2e herinnering stonden we opnieuw vooraan bij de 360 tour van U2 in Parijs. En ik zag ons in de 3e herinnering dansen in de blubber bij de Red Hot Chili Peppers op Rock Werchter. Allemaal blije herinneringen aan ons leven vóór NAH (Niet Aangeboren Hersenletsel). Welke mooie herinneringen heb jij opnieuw beleefd?

Mindful loslaten van verdriet

mindful loslaten van verdriet

Loslaten van verdriet, kan dat? Als je rouwt is het immers heel normaal om verdrietige gedachten te hebben en terug te verlangen naar de tijd toen je leven nog ‘gewoon’ was. Je wilt dat jouw leven blijft zoals het was. Je bent er niet aan toe om afscheid te nemen, om dromen te laten varen. Er zijn nog zoveel dingen die je had willen doen en had willen zeggen. En je wilt de toekomst beleven zoals je die voor ogen had. Helaas is ons leven niet maakbaar. We worden allemaal geconfronteerd met gebeurtenissen die ons leven op zijn kop zetten en waarvan we denken “dit wil ik niet”. Of “dit kan ik niet”.

Mijn leven is op zijn kop gezet door het herseninfarct van mijn echtgenoot. Wat heeft jouw leven op zijn kop gezet?

Verdriet onder ogen zien

Ik probeerde mijn verdriet zo diep mogelijk weg te stoppen. Niet zo raar, niemand is immers graag verdrietig. Iedereen is veel liever vrolijk, blij en zorgeloos. Maar altijd gelukkig zijn, je altijd blij voelen, is helaas onmogelijk. Verdriet, verlies, teleurstelling, pech, mislukking, we zullen het in ons leven vroeg of laat allemaal onder ogen moeten zien. Maar hoe doe je dat?

Voorkomen dat je verstrikt raakt in je verdriet

Hoe voorkom je dat je op zo’n moment verstrikt raakt in je verdriet? Hoe laat je los als je ergens emotioneel ondersteboven van bent? Als je in een achtbaan van emoties zit die maar rondjes blijft rijden? Hoe laat je los zonder je verlies, de persoon of de situatie te kort te doen? Hoe laat je los vanuit je gevoel en vanuit wie jij bent? Worstel jij hier ook mee? Lees dan vooral verder. En ontdek mijn praktische tips waarmee je jezelf kunt aanleren om emoties als verdriet los te laten.

Loslaten

Loslaten betekent letterlijk niet langer vasthouden. Maar loslaten betekent volgens Van Dale ook: zich er niet langer druk om maken. En dat laatste klinkt zo makkelijk. Maar voelde voor mij als abracadabra.

Gaandeweg leerde ik dat vasthouden van mijn verdriet veel energie kostte. Het bracht me stress en het werd steeds moeilijker om te genieten van positieve ervaringen. En bovendien: hoe stevig ik mijn verdriet ook omarmde en vasthield, hoe hard ik ook achterom keek, onze situatie veranderde niet. En hoe hard ik ook probeerde om mijn verdriet te bevechten, het maakte niet dat ik me beter voelde.

Mindful loslaten van verdriet

Mindfulness leerde mij dat mijn gedachten vanzelf komen en gaan. En dat het geen zin heeft om er tegen te vechten. Gedachten kan je namelijk niet tegenhouden, maar je kunt wel leren om ze op te merken zonder erover te oordelen. En je kunt leren om je er niet gek door te laten maken.

Loslaten van verdriet- oefening 1 – zoek afleiding

Een pragmatische manier van loslaten, is door jezelf af te leiden met bezigheden. Stop het malen in je hoofd door iets te doen wat je nu kan helpen om uit deze kring van verdrietige gedachten te komen. Ga bijvoorbeeld wandelen, sporten, een vriendin bellen, iets leuks doen, muziek luisteren, tv kijken, koken, een boek lezen, in de zon zitten. Het maakt niet uit wat je doet. Als het jou op dit moment maar afleiding brengt.  

Natuurlijk is je verdriet niet ineens over als je afleiding zoekt. Je verlies is immers onlosmakelijk onderdeel van je leven geworden. Het gemis zal altijd blijven. En het verdriet daarover ook. Maar door iedere keer opnieuw je aandacht af te leiden, zal het je lukken om het kringetje van verdriet steeds weer te doorbreken. En daarmee schep je voor jezelf ruimte om je toekomst opnieuw in te kleuren.

loslaten van verdriet- oefening 2 – geef je verdriet aandacht

Laat de pijn van je verlies toe, omarm je verdriet. Vecht er niet tegen, maar zet de deur open. Accepteer de pijn en kijk er naar zoals het is. Je hoeft het niet te bagatelliseren, maar ook niet te overdrijven. Je hoeft de wond niet te genezen, het verlies niet ‘beter’ te maken, de pijn niet te veranderen. Je hoeft jezelf niet te verontschuldigen als je aandacht van je verdriet afgeleid wordt en er andere gedachten in je opkomen. Als je wilt, breng je je aandacht gewoon weer terug naar je verdriet. Maar dat hoeft niet. Hoe meer je verdriet er mag zijn, hoe minder je er tegen hoeft te vechten. Hoe minder je er tegen vecht, hoe minder energie het kost. En hoe makkelijker het wordt om de zware last van je verdriet los te laten.

loslaten van verdriet – oefening 3 – neem afstand van je verdriet

stap 1: plaats je verdriet in gedachten in een denkbeeldige zeepbel of in een ballon boven je hoofd.

stap 2: adem rustig in en blaas bij iedere uitademing de zeepbel of ballon in gedachten steeds een stukje verder weg.

stap 3: blaas net zolang door tot de zeepbel of ballon nog slechts een heel klein stipje aan de horizon is.

Je verdriet is hiermee natuurlijk niet weg, maar het is een manier die mij helpt om er meer afstand van te kunnen nemen.

Tot slot:

Het kan bevrijdend werken om te weten dat je mag rouwen en dat jouw verdriet er mag zijn, nu, morgen, over een jaar, over 10 jaar. Jouw verdriet mag er zijn zolang jij wilt en zolang jij het gemis en het verlies blijft voelen. Jouw verdrietige gedachten hoef je echter niet telkens opnieuw toe te laten. Je mag jezelf helpen je verdriet los te laten zonder dat je je verlies daarmee tekort doet.

Rouw, verlies en verdriet vormen een drie eenheid die horen bij het mens zijn. Je doet niets verkeerd. Het is onvermijdelijk dat je verdriet voelt als je een groot verlies hebt geleden en rouwt om wat je kwijt bent geraakt.

Lukt het ook met de 3 tips uit deze blog niet om je verdriet los te laten? Probeer dan deze tips om met je verdrietige gedachten om te gaan:

  • Laat je verdriet komen en weer weggaan, zonder dat je het gevoel hebt dat je je gedachten moet sturen, moet volgen, tegen moet houden of moet bevechten
  • Zet je verdriet op papier. Door te focussen op het schrijven, neem je automatisch al wat afstand van je gevoel en ervaar je je verdriet vaak niet zo emotioneel of overweldigend.
  • Je verdriet hoort bij het gemis en hoort bij je verlies. Door dit te erkennen zal je je minder met je gedachten identificeren en zal het naarmate de tijd vordert makkelijker worden om je gedachten af te leiden.
  • Als je merkt dat je overspoeld raakt door je verdriet dan kan het helpen om tegen jezelf te zeggen dat deze intense golf van emoties af zal zwakken en voorbij zal gaan.

Handvatten

Zoek je meer handvatten en tips om je verdrietige gedachten los te leren laten en je aandacht op iets anders te richten? Bestel dan mijn gratis e-book of vraag een gratis online sessie ‘rouwen kun je leren’ aan.

Minder moeten, meer tijd om te rouwen

‘Moeten’ zit tussen je oren

minder moeten, meer tijd nemen om te rouwen

Je gedachten en overtuigingen zorgen er voor dat je dingen doet die ‘moeten’. Zelfs als je diep in je hart niets anders wilt – of kunt – dan tijd nemen om te rouwen en verdriet te hebben. Heb je er eigenlijk ooit wel eens op gelet hoe vaak je iets ‘moet’ op een dag? Van jezelf of van iemand anders? Je moet op tijd opstaan om naar je werk te gaan of de kinderen naar school te brengen. Je moet een cursus volgen. Je moet de badkamer of de keuken schoonmaken. Je moet boodschappen doen, eten koken. Je moet naar de sportschool. Je moet die ene film zien waar iedereen over praat of dat boek lezen dat in de bestseller top 10 staat. Dat project op je werk moet vandaag af. Je moet naar een vergadering die veel langer duurt dan gepland.

Maar ook: ik moet sterk zijn. Ik moet doorgaan met mijn leven. Ik moet dit verlies kunnen dragen. Ik moet anderen niet lastig vallen met mijn verdriet. Ik moet mijn dochter bellen, omdat zij ook verdriet heeft. Ik moet ……

De lijst met dingen die we, al dan niet van onszelf, “moeten” is vaak eindeloos lang. Sommige dingen moeten ook echt. Maar veel andere dingen leggen we onszelf op. Een schrale troost: je bent niet de enige die gebukt gaat onder verplichtingen en zelf bedachte “moetjes”. We herkennen allemaal dat stemmetje dat zegt: je kúnt meer dit of je kúnt vaker dat, als je maar beter je best doet.

Tijd nemen om te rouwen, is niet egoïstisch

Als verlies jouw leven op zijn kop heeft gezet, is het echter helemaal niet egoïstisch om meer rouw-time te claimen. Niemand zegt dat jij geen tijd mag nemen om te rouwen. Niemand zegt dat je niet bij je verdriet stil mag staan. Niemand zegt dat je maar door moet blijven rennen. Zet daarom deze week jezelf eens wat vaker bovenaan je to do list. Denk wat vaker “ik mag” of “ik wil” en doe sommige dingen gewoon eens een keertje niet. Maak bewuste keuzes voor wat je op een dag wilt doen. Accepteer dat niet alles kan, aanvaard dat je niet alles kunt. En laat ruimte voor onbekende, onverwachte dingen.

Denk bijvoorbeeld eens wat vaker “ik mag verdriet hebben”. Of: ik mag huilen. Maar ook: ik mag over mijn verdriet en mijn verlies praten. Ik hoef niet altijd sterk te zijn. Ik mag herinneringen ophalen.

Maak de keuzes die voor jou op dat moment goed voelen. Is dat sporten? Ga dan vooral sporten. Is dat een middagje niksen? Doe dan lekker even niks. Lees dat boek dat je altijd al hebt willen lezen. Ga naar buiten, maak een wandeling, proef de lente. En vraag om hulp als je dat nodig hebt.