Mindful loslaten van verdriet

mindful loslaten van verdriet

Loslaten van verdriet, kan dat? Als je rouwt is het immers heel normaal om verdrietige gedachten te hebben en terug te verlangen naar de tijd toen je leven nog ‘gewoon’ was. Je wilt dat jouw leven blijft zoals het was. Je bent er niet aan toe om afscheid te nemen, om dromen te laten varen. Er zijn nog zoveel dingen die je had willen doen en had willen zeggen. En je wilt de toekomst beleven zoals je die voor ogen had. Helaas is ons leven niet maakbaar. We worden allemaal geconfronteerd met gebeurtenissen die ons leven op zijn kop zetten en waarvan we denken “dit wil ik niet”. Of “dit kan ik niet”.

Mijn leven is op zijn kop gezet door het herseninfarct van mijn echtgenoot. Wat heeft jouw leven op zijn kop gezet?

Verdriet onder ogen zien

Ik probeerde mijn verdriet zo diep mogelijk weg te stoppen. Niet zo raar, niemand is immers graag verdrietig. Iedereen is veel liever vrolijk, blij en zorgeloos. Maar altijd gelukkig zijn, je altijd blij voelen, is helaas onmogelijk. Verdriet, verlies, teleurstelling, pech, mislukking, we zullen het in ons leven vroeg of laat allemaal onder ogen moeten zien. Maar hoe doe je dat?

Voorkomen dat je verstrikt raakt in je verdriet

Hoe voorkom je dat je op zo’n moment verstrikt raakt in je verdriet? Hoe laat je los als je ergens emotioneel ondersteboven van bent? Als je in een achtbaan van emoties zit die maar rondjes blijft rijden? Hoe laat je los zonder je verlies, de persoon of de situatie te kort te doen? Hoe laat je los vanuit je gevoel en vanuit wie jij bent? Worstel jij hier ook mee? Lees dan vooral verder. En ontdek mijn praktische tips waarmee je jezelf kunt aanleren om emoties als verdriet los te laten.

Loslaten

Loslaten betekent letterlijk niet langer vasthouden. Maar loslaten betekent volgens Van Dale ook: zich er niet langer druk om maken. En dat laatste klinkt zo makkelijk. Maar voelde voor mij als abracadabra.

Gaandeweg leerde ik dat vasthouden van mijn verdriet veel energie kostte. Het bracht me stress en het werd steeds moeilijker om te genieten van positieve ervaringen. En bovendien: hoe stevig ik mijn verdriet ook omarmde en vasthield, hoe hard ik ook achterom keek, onze situatie veranderde niet. En hoe hard ik ook probeerde om mijn verdriet te bevechten, het maakte niet dat ik me beter voelde.

Mindful loslaten van verdriet

Mindfulness leerde mij dat mijn gedachten vanzelf komen en gaan. En dat het geen zin heeft om er tegen te vechten. Gedachten kan je namelijk niet tegenhouden, maar je kunt wel leren om ze op te merken zonder erover te oordelen. En je kunt leren om je er niet gek door te laten maken.

Loslaten van verdriet- oefening 1 – zoek afleiding

Een pragmatische manier van loslaten, is door jezelf af te leiden met bezigheden. Stop het malen in je hoofd door iets te doen wat je nu kan helpen om uit deze kring van verdrietige gedachten te komen. Ga bijvoorbeeld wandelen, sporten, een vriendin bellen, iets leuks doen, muziek luisteren, tv kijken, koken, een boek lezen, in de zon zitten. Het maakt niet uit wat je doet. Als het jou op dit moment maar afleiding brengt.  

Natuurlijk is je verdriet niet ineens over als je afleiding zoekt. Je verlies is immers onlosmakelijk onderdeel van je leven geworden. Het gemis zal altijd blijven. En het verdriet daarover ook. Maar door iedere keer opnieuw je aandacht af te leiden, zal het je lukken om het kringetje van verdriet steeds weer te doorbreken. En daarmee schep je voor jezelf ruimte om je toekomst opnieuw in te kleuren.

loslaten van verdriet- oefening 2 – geef je verdriet aandacht

Laat de pijn van je verlies toe, omarm je verdriet. Vecht er niet tegen, maar zet de deur open. Accepteer de pijn en kijk er naar zoals het is. Je hoeft het niet te bagatelliseren, maar ook niet te overdrijven. Je hoeft de wond niet te genezen, het verlies niet ‘beter’ te maken, de pijn niet te veranderen. Je hoeft jezelf niet te verontschuldigen als je aandacht van je verdriet afgeleid wordt en er andere gedachten in je opkomen. Als je wilt, breng je je aandacht gewoon weer terug naar je verdriet. Maar dat hoeft niet. Hoe meer je verdriet er mag zijn, hoe minder je er tegen hoeft te vechten. Hoe minder je er tegen vecht, hoe minder energie het kost. En hoe makkelijker het wordt om de zware last van je verdriet los te laten.

loslaten van verdriet – oefening 3 – neem afstand van je verdriet

stap 1: plaats je verdriet in gedachten in een denkbeeldige zeepbel of in een ballon boven je hoofd.

stap 2: adem rustig in en blaas bij iedere uitademing de zeepbel of ballon in gedachten steeds een stukje verder weg.

stap 3: blaas net zolang door tot de zeepbel of ballon nog slechts een heel klein stipje aan de horizon is.

Je verdriet is hiermee natuurlijk niet weg, maar het is een manier die mij helpt om er meer afstand van te kunnen nemen.

Tot slot:

Het kan bevrijdend werken om te weten dat je mag rouwen en dat jouw verdriet er mag zijn, nu, morgen, over een jaar, over 10 jaar. Jouw verdriet mag er zijn zolang jij wilt en zolang jij het gemis en het verlies blijft voelen. Jouw verdrietige gedachten hoef je echter niet telkens opnieuw toe te laten. Je mag jezelf helpen je verdriet los te laten zonder dat je je verlies daarmee tekort doet.

Rouw, verlies en verdriet vormen een drie eenheid die horen bij het mens zijn. Je doet niets verkeerd. Het is onvermijdelijk dat je verdriet voelt als je een groot verlies hebt geleden en rouwt om wat je kwijt bent geraakt.

Lukt het ook met de 3 tips uit deze blog niet om je verdriet los te laten? Probeer dan deze tips om met je verdrietige gedachten om te gaan:

  • Laat je verdriet komen en weer weggaan, zonder dat je het gevoel hebt dat je je gedachten moet sturen, moet volgen, tegen moet houden of moet bevechten
  • Zet je verdriet op papier. Door te focussen op het schrijven, neem je automatisch al wat afstand van je gevoel en ervaar je je verdriet vaak niet zo emotioneel of overweldigend.
  • Je verdriet hoort bij het gemis en hoort bij je verlies. Door dit te erkennen zal je je minder met je gedachten identificeren en zal het naarmate de tijd vordert makkelijker worden om je gedachten af te leiden.
  • Als je merkt dat je overspoeld raakt door je verdriet dan kan het helpen om tegen jezelf te zeggen dat deze intense golf van emoties af zal zwakken en voorbij zal gaan.

Handvatten

Zoek je meer handvatten en tips om je verdrietige gedachten los te leren laten en je aandacht op iets anders te richten? Bestel dan mijn gratis e-book of vraag een gratis online sessie ‘rouwen kun je leren’ aan.

Minder moeten, meer tijd om te rouwen

‘Moeten’ zit tussen je oren

minder moeten, meer tijd nemen om te rouwen

Je gedachten en overtuigingen zorgen er voor dat je dingen doet die ‘moeten’. Zelfs als je diep in je hart niets anders wilt – of kunt – dan tijd nemen om te rouwen en verdriet te hebben. Heb je er eigenlijk ooit wel eens op gelet hoe vaak je iets ‘moet’ op een dag? Van jezelf of van iemand anders? Je moet op tijd opstaan om naar je werk te gaan of de kinderen naar school te brengen. Je moet een cursus volgen. Je moet de badkamer of de keuken schoonmaken. Je moet boodschappen doen, eten koken. Je moet naar de sportschool. Je moet die ene film zien waar iedereen over praat of dat boek lezen dat in de bestseller top 10 staat. Dat project op je werk moet vandaag af. Je moet naar een vergadering die veel langer duurt dan gepland.

Maar ook: ik moet sterk zijn. Ik moet doorgaan met mijn leven. Ik moet dit verlies kunnen dragen. Ik moet anderen niet lastig vallen met mijn verdriet. Ik moet mijn dochter bellen, omdat zij ook verdriet heeft. Ik moet ……

De lijst met dingen die we, al dan niet van onszelf, “moeten” is vaak eindeloos lang. Sommige dingen moeten ook echt. Maar veel andere dingen leggen we onszelf op. Een schrale troost: je bent niet de enige die gebukt gaat onder verplichtingen en zelf bedachte “moetjes”. We herkennen allemaal dat stemmetje dat zegt: je kúnt meer dit of je kúnt vaker dat, als je maar beter je best doet.

Tijd nemen om te rouwen, is niet egoïstisch

Als verlies jouw leven op zijn kop heeft gezet, is het echter helemaal niet egoïstisch om meer rouw-time te claimen. Niemand zegt dat jij geen tijd mag nemen om te rouwen. Niemand zegt dat je niet bij je verdriet stil mag staan. Niemand zegt dat je maar door moet blijven rennen. Zet daarom deze week jezelf eens wat vaker bovenaan je to do list. Denk wat vaker “ik mag” of “ik wil” en doe sommige dingen gewoon eens een keertje niet. Maak bewuste keuzes voor wat je op een dag wilt doen. Accepteer dat niet alles kan, aanvaard dat je niet alles kunt. En laat ruimte voor onbekende, onverwachte dingen.

Denk bijvoorbeeld eens wat vaker “ik mag verdriet hebben”. Of: ik mag huilen. Maar ook: ik mag over mijn verdriet en mijn verlies praten. Ik hoef niet altijd sterk te zijn. Ik mag herinneringen ophalen.

Maak de keuzes die voor jou op dat moment goed voelen. Is dat sporten? Ga dan vooral sporten. Is dat een middagje niksen? Doe dan lekker even niks. Lees dat boek dat je altijd al hebt willen lezen. Ga naar buiten, maak een wandeling, proef de lente. En vraag om hulp als je dat nodig hebt.

Rouw en wandelen

rouw en wandelen

Begin de dag eens met een wandeling van rouw

Na het herseninfarct van mijn echtgenoot ben ik veel gaan wandelen. Soms een rondje zonder doel, soms koos ik er bewust voor om te voet mijn boodschappen te gaan doen. Wandelen bracht rust. Het maakte mijn hoofd (even) leeg en werkte daardoor helend voor mijn gevoelens van rouw en verlies.

De eerste paar minuten van mijn wandeling was ik vaak nog druk met alles wat er gebeurd was, met alles wat ik nog moest doen. De emoties gierden door mij heen en het lukte mij niet om mijn verdriet los te laten. Maar na een paar minuten kwamen mijn gedachten langzaam steeds meer tot rust. Daardoor lukt het mij om mijn verdriet te ‘parkeren’ en te genieten van de natuur en de geluiden om mij heen.

Ook in Frankrijk loop ik graag. De geuren, de kleuren, de stilte, de ruimte en het uitzicht brengen vanzelf rust in mijn hoofd. Er ontstaat ruimte om mijn emoties te onderzoeken en mijn gedachten te ordenen. En met iedere stap die ik zet, voel ik mijn lichaam meer ontspannen.

Wandelen kan overal

Je hoeft gelukkig niet midden in de natuur te wonen om van wandelen het perfecte begin van de dag te maken. Misschien heb je een park om de hoek, een dijk, een rivier of een rustig pad. Maar ook de wijk waarin je woont, kan een prima wandelplek zijn. Het fijne van wandelen is dat een klein rondje al genoeg kan zijn om de dag verfrist te beginnen.

Probeer het deze week gewoon eens een keer. Doe het op een vrije dag, of sta er desnoods een keer een kwartier eerder voor op. Loop een rondje van 10 minuten of van een kwartier. Of langer als je tijd en zin hebt. Probeer tijdens de wandeling om je heen te kijken, de zon op je gezicht te voelen of de wind door je haren. Luister naar het fluiten van de vogels, hoor het geritsel van bladeren in de wind, kijk naar de kleuren van de bloemen en ruik de geuren van de natuur.

En als het je bevalt, doe je het gewoon morgen of volgende week, weer.

Mantelzorger in rouw

mantelzorger in rouw

Mantelzorg, rouw en verlies

Mantelzorger. Soms word je het geleidelijk, soms ben je het ineens van de één op de andere minuut. Je bent het soms maar even, maar soms ook voor het leven. Soms een paar uurtjes per week, soms 24 uur per dag. Bijna niemand heeft er voor geleerd. En bijna iedereen ervaart hoe zwaar mantelzorg kan zijn. En met hoeveel emoties van verdriet, rouw en verlies het gepaard kan gaan.

Emoties waar de buitenwereld bovendien vaak geen weet van heeft, omdat ze meestal gekoppeld worden aan overlijden, aan doodgaan. We verkijken ons er daarom heel makkelijk op dat er nog veel meer vormen van rouw en verlies ervaren kunnen worden.

Ontkenning van rouw

Veel mantelzorgers ervaren een diffuus verlies, soms ook wel “levend verlies” genoemd. Je partner, je ouder of je kind is er nog wel, maar tegelijkertijd ook weer niet. Je hebt verdriet om het verlies dat dagelijks, als een steeds opnieuw opengaande wond, aanwezig is in je leven. Rouwen om iemand die er nog is, is een pijnlijk en eenzaam proces dat door de buitenwereld niet altijd gezien of begrepen wordt.

Vaak stoppen mantelzorgers hun emoties, angsten, zorgen, rouw en verdriet diep weg. Als partner en mantelzorger van een echtgenoot met Niet Aangeboren Hersenletsel (NAH) ontkende ook ik lang mijn rouw. Mijn echtgenoot was er immers nog. En onze relatie bleek sterk genoeg om deze storm te trotseren. We durfden zelfs het roer om te gooien en onze langgekoesterde droom achterna te gaan. Maar ons pad kende ook hobbels, steile kliffen en diepe dalen. Mijn emoties gierden soms alle kanten op. Er een label aan geven, deed ik echter niet. Tot ik me tijdens mijn opleiding tot rouw- en verliescoach realiseerde dat rouwen niets anders is dan een werkwoord om verlies en verdrietervaringen mee te beschrijven. En die had ik genoeg.

Dagelijkse rouw van de mantelzorger

Iedere dag voel ik het gemis van wat was. Tegelijkertijd ben ik dolblij en zielsgelukkig dat mijn echtgenoot er nog is. Ik rouw in stilte met hem mee om de zichtbare en onzichtbare gevolgen van zijn herseninfarct. En diep van binnen huil ik omdat NAH sinds die ene zaterdag in december 2016 een niet meer weg te denken onderdeel is van ons leven. Het verdriet hierover draag ik dagelijks met mij mee. Soms diep weggestopt, maar soms ineens ook heel dicht aan de oppervlakte. Zo gaat het ook met mijn rouw. De ene dag voor de hele wereld zichtbaar, de andere dag zelfs voor mij nauwelijks voelbaar. Dit is de in een eerdere blog beschreven slingerbeweging tussen stilstaan bij het verdriet en doorgaan met leven ten voeten uit.

Het verlies kent vele gedaanten

Net zoals “de” mantelzorger niet bestaat en hij of zij vele gezichten heeft, komt ook het verlies en de rouw van de mantelzorger in veel gedaanten voor. Een mantelzorger kan bijvoorbeeld rouwen om het verlies van de relatie die veranderd en soms niet meer gelijkwaardig is. Om het verloren toekomstperspectief, om plannen en dromen waar abrupt een streep door is gezet. Of om de partner die niet meer thuis kan wonen of die zo veranderd is. Ook een veranderde financiële situatie, het verlies van vrienden, het kleiner worden van het sociale netwerk, en het kleiner worden van de eigen wereld kunnen de oorzaak zijn van rouw en verdriet.

Steun en begrip

Het zou de mantelzorger helpen als er in zijn of haar sociale omgeving steun en begrip is voor het continue rouwproces. Als er een luisterend oor geboden wordt. En de mantelzorger die daar behoefte aan heeft keer op keer zijn of haar verhaal mag doen. Andere mantelzorgers kunnen meer behoefte hebben aan ‘respijtzorg’. Aan iemand die op vaste tijdstippen, bijvoorbeeld 1x per week of 1x per maand even de mantelzorgtaken overneemt, zodat de mantelzorger tijd voor zichzelf krijgt. Tijd om te sporten, om met een vriendin te gaan lunchen, naar de sauna te gaan, of om ongestoord weg te duiken in een mooi boek. En weer andere mantelzorgers zijn vooral geholpen met praktische hulp, kleine of grote klussen in huis of tuin, hulp bij de administratie, hulp bij zware boodschappen, een keertje koken. Zelf had – en heb – ik vooral behoefte aan een luisterend oor en aan sporten. Dat laatste doen mijn echtgenoot en ik nog steeds een paar keer per week gezellig samen.

Tot slot

Ben je mantelzorger en herken je je in dit blog? Vraag je omgeving dan eens wat vaker om hulp. Je zult zien dat ze je graag komen helpen. Ken je een mantelzorger? Probeer het dan eens. Praat met hem of haar. Vraag hoe het echt met hem of haar gaat. En bied vooral je hulp aan.

Loop je als mantelzorger vast in je verdriet en in je rouw? Zoek dan professionele hulp. Of vraag hier je gratis online sessie ‘leren rouwen’ van 30 minuten aan.

Wees zacht voor jezelf

wees zacht voor jezelf en gun jezelf tijd om te rouwen

Gun jezelf tijd om te rouwen

Afgelopen zaterdag was zo’n dag waarop er weinig uit mijn handen kwam en ik me vooral heel verdrietig voelde. Ik wilde niet huilen om de onmacht, de worsteling, de pijn en het verdriet van echtgenoot Henk die worstelt met de gevolgen van zijn herseninfarct. Maar ik deed het uiteindelijk toch.

Ook mijn eigen verdriet, mijn gemis en mijn machteloosheid wilde ik niet voelen en ik deed opnieuw heel hard mijn best om mijn tranen terug te dringen. Ik probeerde om naar de mooie dingen in mijn leven te kijken, om trots te voelen en blijdschap. Maar de pijn en het verdriet overheersten.

En toch…. deed ik zaterdag ‘gewoon’ mijn ding. Tot de tranen zich niet langer tegen lieten houden. En ik eindelijk deed wat ik die dag al veel eerder had moeten doen: naar mijzelf luisteren, wegduiken op de bank bij de kachel met een pot thee binnen handbereik.

En daarmee kom ik bij mijn advies aan jou van deze blog : wees zacht voor jezelf. Gun jezelf tijd om te rouwen. Heb je ook een keer zo’n dag waarop het verdriet zich niet laat onderdrukken, hoe hard je ook je best doet, wees dan lief voor jezelf.

Rouwen is hard werken en je kunt niet altijd dansen in de regen. Soms zit je jezelf in de weg, zonder dat je daar ook maar iets aan kunt veranderen. Dan wordt het een dag die je uit moet zitten en door moet zien te komen. Gun het jezelf om op zo’n dag een stapje terug te doen, even niets te moeten, maar gewoon te zijn. Kijk of je afspraken af kunt zeggen. Of een avondje bankhangen voor jezelf in kunt plannen. Morgen is er weer een dag. Morgen pak je verfrist de draad weer op om te doen wat je moet doen.

Wil je meer weten over hoe je jezelf tijd kunt geven om te rouwen? Vraag dan hier je gratis online sessie ‘leren rouwen’ van 30 minuten aan.